Genealogie van het Schiedamse geslacht Ris

In de stad Schiedam investeerde rond 1700 een aantal reders hun geld in branderijen, omdat de visvangst in die tijd slechte resultaten gaf. De industrie bloeide, met als gevolg dat al snel de oorspronkelijke bevolking van vissers en zeelui niet meer in staat was voldoende arbeid te leveren. Daar kwam nog bij dat het werk in de branderijen zich goed leende voor "gastarbeid": het was buitengewoon zwaar en ongezond. Het is dan ook niet verbazend dat Schiedam al snel veel lieden uit het in die tijd ernstig verarmde westen van Duitsland aantrok.

Één van hen was de boerenzoon Frans Risse, geboren in het Münsterlandse stadje Beckum. De naam Risse is afkomstig van de boerderij die zij als horigen van hun feodale landheer pachtten. De grootvader van Frans boerde op een andere hofstede; de familie heet dan Hinckenhoff. We weten niet precies wanneer Frans in Schiedam kwam wonen, de poortersboeken van de stad zijn in die tijd slecht bijgehouden. Zijn huwelijk in 1740, met Marijtje Hoffnaar uit Rheinberg, is tot nog toe de oudst gevonden vermelding.

De enige zoon van Frans en Marijtje, Hendrik Ris - meesterkuiper te Schiedam, trouwde in 1774 met Elisabeth van Bol'es. Deze was afkomstig uit een vooraanstaand geslacht van architecten en aannemers. Sinds overgrootvader Cornelis van Bol'es leverde deze familie, van oorsprong timmerlui en molenmakers uit de Krimpenerwaard, de Stadsarchitecten van Schiedam. Elisabeth's grootvader Harmen van Bol'es laat zich in 1713 door Tsaar Peter de Grote inhuren voor de bouw van het gloednieuwe St. Petersburg en schopt het zelfs tot Keizerlijk Bouwmeester. Zowel in Nederland als in Rusland zijn nog bouwwerken van de Van Bol'es-sen te bewonderen.

Hendrik Ris en Elisabeth van Bol'es zijn de stamouders van alle Schiedamse dragers van de naam Ris.

In de database op de site zijn behalve Ris (en Van Bol'es) ook veel andere achternamen uit mijn kwartierstaat te vinden; zo ben ik van moederszijde verwant aan veel families van het eiland IJsselmonde, de Hoeksche Waard en het zuidoosten van de provincie Utrecht. Van ingetrouwden aan de "Ris-kant" lopen er o.m. lijnen naar de Alblasserwaard, Friesland, de Betuwe en de omgeving van Tilburg.

Zoals dat gaat bij genealogisch onderzoek, heb ik vaak voortgebouwd op naspeuringen van anderen. Het is ondoenlijk hier iedereen te bedanken die input heeft geleverd, maar wat de vroege familie Ris betreft is veel materiaal afkomstig van Aat van Borssum-Waalkes te Leiden, Monique Ris te Schiedam en Peter Bree te Amsterdam, waarvoor hartelijk dank. Bij het nazoeken van Duitse feiten gaat mijn erkentelijkheid uit naar Dr. Jörg Wunschhofer te Beckum.

Carel Ris, Kortenhoef.

Reacties en aanvullingen zijn zeer welkom op